Sayın Üyemiz,

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'nden (TOBB) Odamıza, Ticaret Bakanlığı Uluslararası Anlaşmalar ve Avrupa Birliği Genel Müdürlüğü'nün, AB'nin "Yeşil Dönüşüm İçin Tüketicilerin Güçlendirilmesi Direktifi"ne Yönelik Soru-Cevap Belgesi konulu yazısı iletilmiştir.

Yazıda, Avrupa Birliği'nin (AB), Avrupa Yeşil Mutabakatı kapsamında tüketicilerin daha sürdürülebilir tüketim tercihlerinde bulunabilmelerini desteklemek ve yeşil dönüşüm sürecinde tüketicinin korunmasını güçlendirmek amacıyla 2024/825 sayılı "Yeşil Dönüşüm İçin Tüketicilerin Güçlendirilmesi Direktifi"ni (Empowering Consumers for the Green Transition – ECGT Direktifi) kabul ettiği aktarılmıştır. 28 Şubat 2024 tarihinde kabul edilen söz konusu Direktifin, AB tüketici hukukunun temel düzenlemelerinden 2005/29/EC sayılı Haksız Ticari Uygulamalar Direktifi (UCPD) ile 2011/83/EU sayılı Tüketici Hakları Direktifinde (CRD) değişiklik yaptığı ifade edilmiştir.

Direktif ile esas olarak, tüketicilerin sürdürülebilir tüketim tercihlerini etkileyebilecek "yanıltıcı çevresel iddialar (greenwashing), güvenilir ve şeffaf olmayan sürdürülebilirlik etiketleri ve ürünlerin erken eskimesine ilişkin ticari uygulamalara" karşı tüketicinin korunmasının güçlendirilmesinin amaçlandığı belirtilmiştir. Bu kapsamda, çevresel ve sosyal özellikler ile dayanıklılık, tamir edilebilirlik ve geri dönüştürülebilirlik gibi döngüsellik unsurlarının, tüketicilerin yanıltılabileceği temel ürün özellikleri arasına dâhil edildiği; belirli çevresel iddialar ve sürdürülebilirlik etiketlerine ilişkin yeni kuralların getirildiği vurgulanmıştır. Ayrıca, ürünlerin dayanıklılığı ve tamir edilebilirliği ile tüketicilerin yasal garanti hakları konusunda satış öncesinde daha açık ve uyumlaştırılmış bilgi sağlanmasına yönelik düzenlemelerin yapıldığı aktarılmıştır.

Yeni düzenlemeler çerçevesinde, gerekli koşulları karşılamayan "çevre dostu", "yeşil", "eko" ve benzeri genel çevresel iddiaların kullanılmasının; bir ürünün sera gazı emisyonlarının denkleştirilmesine dayanılarak "iklim nötr", "karbon nötr" veya benzeri şekilde tanıtılmasının ve bir sertifikasyon sistemine dayanmayan veya kamu otoritelerince oluşturulmayan sürdürülebilirlik etiketlerinin kullanılmasının belirli koşullarda yasaklanan uygulamalar arasında yer aldığı iletilmiştir. Gelecekteki çevresel performansa ilişkin iddiaların ise açık, nesnel, kamuya açık ve doğrulanabilir taahhütlere, ayrıntılı ve gerçekçi bir uygulama planına ve bağımsız üçüncü taraf doğrulamasına dayanmasının öngörüldüğü aktarılmıştır.

Direktifin, işletmeden tüketiciye (B2C) yönelik ticari uygulamaları kapsamakta olduğu, ürünlerin veya hizmetlerin kendi nitelik ve bileşimlerinden ziyade bunların tüketicilere nasıl sunulduğuna ve pazarlama ve ticari iletişimlerde kullanılan bilgilere odaklandığı ifade edilmiştir. Bu doğrultuda, çevresel iddiaların yalnızca yazılı ifadelerden ibaret olmadığı; etiket, marka veya ürün adları ile görsel ve sembolik unsurların da içinde bulundukları ticari bağlama göre çevresel iddia kapsamında değerlendirilebileceğinin belirtildiği vurgulanmaktadır.

26 Mart 2024 tarihinde yürürlüğe girmiş olan 2024/825 sayılı ECGT Direktifini Üye Devletlerin ulusal hukuklarına aktarmaları için 27 Mart 2026 tarihine kadar süre tanınmış olduğu, yeni kuralların 27 Eylül 2026 tarihinden itibaren uygulanacağı bildirilmiştir. Söz konusu kuralların, uygulama tarihinden önce üretilmiş, sipariş edilmiş, dağıtılmış veya perakendecilerin raflarına yerleştirilmiş mevcut ürün ve ambalajlardaki çevresel iddialar ve sürdürülebilirlik etiketleri bakımından da uygulanacağı ifade edildiği belirtilmektedir.

Bununla birlikte, yeni hükümlere uygun olmayan mevcut ürünlerin piyasadan çekilmesi zorunluluğunun öngörülmemekte olduğu; söz konusu ürünlerin uyumunun sağlanması amacıyla, uygun olmayan çevresel beyanların etiketler aracılığıyla kapatılması veya düzeltilmesi ya da satış noktasında tamamlayıcı bilgi sunulması gibi makul ve orantılı düzeltici tedbirlerin uygulanabileceğinin ifade edildiği iletilmektedir.

Bu kapsamda Avrupa Komisyonu tarafından mezkur Direktifin tutarlı şekilde uygulanmasını kolaylaştırmak amacıyla 21 Eylül 2026 tarihinde bir Soru-Cevap Belgesi yayımlanmış olduğu belirtilmiştir.

Belgede; Direktifin kapsamı, çevresel iddialar ve sürdürülebilirlik etiketleri, karbon nötrlüğü ve emisyon denkleştirmesine dayalı iddialar, sertifikasyon sistemleri, sosyal özelliklere ilişkin beyanlar, mevcut ürünlerin durumu ile ürünlerin dayanıklılığı ve tamir edilebilirliği konusunda tüketicilere sağlanacak bilgilere ilişkin hususlara açıklık getirildiği, Komisyon tarafından, söz konusu belgenin Komisyon hizmetlerinin ön görüşlerini yansıttığı ve hukuken bağlayıcı bir yorum niteliği taşımadığının ifade edildiği aktarılmaktadır.

Bilgilerinize sunarız.

Saygılarımızla,

Ankara Ticaret Odası